Deneme Sınavları DHBT DKAB Genel Kelam MBSTSKelam – İslam İnanç Esasları – Test 7tarih 30 Ekim 202130 Ekim 2021Geliştirici: Arif_Arslaner Şu kişi tarafından oluşturuldu Arif_ArslanerKelam Kelam - İslam İnanç Esasları - Test 7 1 / 50 "Kelâmda haber, aktarma yoluyla insanda hasıl olan gerçeğe uygun bilgi şeklinde tanımlanır." Buna göre, Haber, gerçeğe uygun olmalıdır. Haber, kişinin duyularını ve aklını kullanarak bizzat kendi çabasıyla elde ettiği bilgi olarak değerlendirilir. III. Peygamberlere melek aracılığı ile gelen vahiy haber olarak değerlendirilirken peygamberin kendisine gelen bu vahyi insanlara aktarması haber kategorisinde değerlendirilmez. Yukarıdakilerden hangileri doğrudur? A ) Yalnız I B ) Yalnız II C ) Yalnız III D ) I-II E ) II-III Yalnız I Yalnız II Yalnız III I ve II II ve III Kelâmda haber aktarma yoluyla insanda hasıl olan gerçeğe uygun bilgi şeklinde tanımlanır. Gerçeğe uygun olması haberin doğru olduğu, aktarma şeklinde gerçekleşmesi de dış bir araç ile insana ulaşması anlamına gelir. Çünkü kişinin duyularını ve aklını kullanarak bizzat kendi çabasıyla elde ettiği bilgi haber olarak değerlendirilmez. Bir bilginin haber olabilmesi için kişinin kendi dışında bulunan bir aracı vasıtasıyla onu elde etmesi gerekir. Bu bilginin gerçeğe uygun düşmesi haberin doğru, gerçeğe uygun düşmemesi ise yalan olması anlamına gelir. Bu durumda aracı konumunda bulunan şahıs haberin gerçeğe uygun düşüp düşmemesine göre ya doğru ya da yalancı olarak adlandırılır. Peygamberlere melek aracılığı ile gelen vahiy olarak adlandırılan bilgiler de haberdir. Aynı şekilde peygamberin kendisine gelen bu vahyi insanlara aktarması ve onların da diğer insanlara aktarması haber kategorisinde değerlendirilir. 2 / 50 Bilen kişi ile bilinen olgu ve olay arasında bir irtibat olarak kabul edilen şey nedir? Kelam Akıl Bilgi Haber Nüzûl 3 / 50 Haber-i vahid nedir? Tek kişinin getirdiği haber Bir grubun getirdiği haber Rüyayla ulaşılan haber Rüyayla ulaşılan haber Güvenilmez haber 4 / 50 "Onlar âdetâ sağır ve lâl, kördürler, bundan dolayı da düşünemezler” (el-Bakara 2/171) ayetinden Kur'an'da bilgi konusuna dair aşağıdakilerden hangisine ulaşılamaz? İnkar edenler duyularını gereği gibi kullanmazlar İnkar edenler akıllarını gereği gibi kullanmazlar. Duyu-akıl arasında bir ilişki söz konusudur. Bilgi edinme yollarından biri diğerinden bağımsız değildir. Aklın ve duyuların verdiği bilginin sınırı yoktur. Aklın ve duyuların verdiği bilginin sınırlı olması hasebiyle insanın sağlam ve her zaman doğru kalabilen bir bilgi kaynağına ihtiyacının olduğuna dikkat çekilir. Kur’ân’ın söz konusu ettiği bu bilgi kaynağı vahiydir. 5 / 50 Kur’ân’a göre insanın en doğru ve kesin bilgi kaynağı nedir? A ) Duyular B ) Kalb C ) Basiret D ) Fuad E ) Vahiy Duyular Kalp Basiret Fuad Vahiy Bütün varlık ve olayları ezelî ilmi ile kuşatan Allah’tan gelen bir bilgi olması nedeniyle vahiy, insanın en doğru ve kesin bilgi kaynağıdır. 6 / 50 Aşağıdaki ifadelerden hangisi, aklın ve duyuların verdiği bilginin sınırlı olması nedeniyle insanın, sağlam ve her zaman doğru kalabilen bir bilgi kaynağına ihtiyacı olduğunu ima etmektedir? Kur’ân’da bilgi, insanın özelliklerinin tümünü dikkate alan bir çerçeve içinde sunulur. Kur’ân’da, duyulardan akla kadar insanın sahip olduğu özellikler veya bilgi edinme yetenekleri bir bütün olarak değerlendirilir Kur’ân’da duyu organlarının önemi, pek çok ayetle desteklenmiştir Kur’ân, kişinin sağlam duyuları, kusursuz aklı ve doğru haber ile gerçek bilgi elde edebileceğinin altını çizer Kur’ân, duyularını kullanmayanların, akıllarını da gereği gibi kullanamayacaklarına işaret etmektedir. Kur’ân, kişinin sağlam duyuları, kusursuz aklı ve doğru haber ile gerçek bilgi elde edebileceğinin altını çizer. Öte yandan aklın ve duyuların verdiği bilginin sınırlı olması hasebiyle insanın sağlam ve her zaman doğru kalabilen bir bilgi kaynağına ihtiyacının olduğuna dikkat çekilir. Kur’ân’ın söz konusu ettiği bu bilgi kaynağı vahiydir. Bütün varlık ve olayları ezelî ilmi ile kuşatan Allah’tan gelen bir bilgi olması nedeniyle vahiy, insanın en doğru ve kesin bilgi kaynağıdır. 7 / 50 Aşağıdakilerden hangisi kelâmda delile dayanan bilgi için kullanılır? Burhanî Zaruri Hadis Bedihi İktisabi 8 / 50 Kuran'da insan duyulardan akla kadar sahip olduğu özellikler veya bilgi edinme yetenekleri bir bütün olarak değerlendirilir. Hangisi insanın bu özelliklerini kullanmasını işaret eden ayetlerdendir? Görmüyorlar mı ki biz suyu kuru ve otsuz yere götürüyoruz da o sayede ekin bitiriyoruz. O ekinden hayvanları da kendileri de yiyor. Onlar hâlâgörmüyorlar mı? (es-Secde, 32/27) (Ey Muhammed!) Hikmet dolu Kur'an'a andolsun ki sen elbette dosdoğru bir yol üzere (peygamber) gönderilenlerdensin. (Yasin, 36/2) Onları uyarsan da, uyarmasan da onlar için birdir, inanmazlar. (Yasin, 36/10) Yazık o kullara! Kendilerine bir peygamber gelmezdi ki, onunla alay ediyor olmasınlar. (Yasin, 36/30) Onlara Rablerinin âyetlerinden bir âyet gelmez ki ondan yüz çeviriyor olmasınlar.(Yasin, 36/46) 9 / 50 "İnsana ait bilgiye, öğrenme ile sonradan meydana geldiğinden ve başlangıcı bulunduğundan, sonradan olma anlamında" hangi isim verilir? Hâdis bilgi Burhanî bilgi Zarûrî bilgi İktisâbî bilgi Hatâbî bilgi 10 / 50 I. İlk dönem kelâmcıların çıkarsama yöntemi daha çok görünenden hareketle görünmeyen hakkında hüküm vermek şeklinde formüle edilebilecek fıkhî kıyastır. II. Sonraki kelâmcıların uyguladığı mantıkî kıyas yöntemi bilgiyi esas alır. III. Kelâm alimleri aklın hüküm koyamayacağını savunmaktadırlar. Kelâm'ın kaynaklarından akılla ilgili yukarıdaki bilgilerden hangileri doğrudur? Yalnız I Yalnız II Yalnız III I ve II II ve III İlk dönem İslam düşünürleri ile günümüzde Selefî yöntem ve düşünceyi benimsediğini iddia eden alimler, aklın dinde asla hüküm vermeye yetkili olmadığını ileri sürerler. Başka bir deyişle aklın yetkisi sadece anlama ve aktarmadan ibarettir, bağımsız olarak hüküm koyma yetkisi yoktur. Kelâm alimleri ise yukarıdaki esaslar çerçevesinde aklın hüküm koyabileceği kanaatindedirler. Ancak onlar da aklı aşan hususlar bulunduğunu göz önüne alarak sınırlama yoluna gitmişlerdir. Kabul gören görüş, Kur’ân ve Sünnet’in boş bıraktığı alanlarda akıl yoluyla hüküm verileceğidir. Bu açıdan akıl kaynak olarak değerlendirilebilir. Ancak şu unutulmamalıdır ki, din temelde nakle yani Kur’ân ve Sünnet’e dayanır. Akıl öncelikle dinde muhatap kabul edilir. Yani kişinin dini hükümlerle yükümlü olabilmesi aklının kusursuz biçimde çalışmasına bağlıdır. Bununla birlikte dinde boş bırakılan alanlarda akıl yürütme kıyas adı altında caiz görülmüştür. Öte yandan müteşabih ayetler gibi kapalı lafızlar için akla yorum yapma ve hüküm çıkarma yetkisi tanınması özellikle kelâm bilginleri tarafından uygun görülmüştür. 11 / 50 Aşağıdakilerden hangisi Mu‘tezilî fikirlerin ve temel ilkelerin teşekkülünde etkili olan ana faktörlerden biri değildir? Müslümanlar arasındaki ihtilaflara çözüm arayışları İslam’ı savunma Tercüme faaliyetleri Kendi görüşlerini zorla kabul ettirmeye kalkışma Felsefeye ilgi Başlangıçta İslam inanç esaslarını savunma görevini üstlenmiş olan Mu‘tezile’nin zamanla gayesinden uzaklaşması ve kendi görüşlerini zorla kabul ettirmeye kalkışması karşısında Abbasî Halifesi Mütevekkil, Mu‘tezile’yi devlet çevresinden uzaklaştırmış, inanç meselelerini Kur’an ve sünneti öne çıkararak anlamaya çalışan hadîs ve fıkıh alimleriyle onlara karşı koymaya başlamıştır 12 / 50 Hangi meshebin düşünürleri velî konumunda bulunan kişinin, keşfi, kendi yetenek ve kapasitesine göre kavradığını ve dilinin döndüğünce aktarabildiğini savunur? Hâricîler Râfizîler Hanbeliler Mâtürîdîler Sufiler 13 / 50 Haber yoluyla elde edilen bilginin değeri aşağıdakilerden hangisi ile birebir alakalıdır? Getiren kişinin akıllı olması ile Getiren kişinin düşünme metodu ile Getiren kişinin güvenilir olması ile Bilginin hatabî olması ile Getiren kişinin duyularının sağlıklı olması ile 14 / 50 Bedihî bilginin eş anlamlısı aşağıdaki şıklardan hangisinde verilmiştir? Yakînî bilgi Nazarî bilgi Zarûrî/zorunlu bilgi Hatabî bilgi Burhanî bilgi 15 / 50 Allah'ın bazı sevgili kullarına ilham yoluyla çeşitli konularda bilgiler vermesidir. Seven ve sevilen kul mertebesine erişen müminlere Allah’ın lutfu ile bazı perdelerin açılması ve kulun bilgilendirilmesidir. Parçada hakkında bilgi verilen kavram aşağıdakilerden hangisidir? Sezgi Akıl Keşif Vahiy Kalb 16 / 50 Aşağıdaki seçeneklerden hangisinde âhâd haber ile ilgili doğru bir bilgi verilmiştir? Kesinlik düzeyinin en üst noktasında bulunan haber türüdür. Yalanda birleşmeleri imkânsız görülen bir topluluğun verdiği haberdir. Bu yolla gelen bilgiler doğru ve kesin bilgi kabul edilir. Bu bilgiye dayanan hükümler de dinde vacip veya farz sayılır. yalan üzere birleşmesi imkan dahilinde olan bir topluluğun verdiği haberdir Mütevatir olmayan haber, tek kişinin veya yalan üzere birleşmesi imkan dahilinde olan bir topluluğun verdiği haberdir. Bu tür habere âhâd haber adı verilir. 17 / 50 Bilginin değeriyle ilgili aşağıdaki bilgilerden hangisi yanlıştır? Bir bilgi akla dayanıyor yani düşünme yoluyla elde ediliyorsa, aklın sağlam ve sağlıklı olması şartı aranır. Duyular yoluyla elde edilen bilginin kesin ve şüpheden uzak olması, duyuların kusursuz olmasına bağlıdır. Duyularla elde edilen bilgilerin doğruluğu, hem duyuların sağlam ve sağlıklı olmasına hem de şartların uygun olmasına bağlıdır. Sağlam ve sağlıklı bir akıl, kesin bilgi ortaya koyarken, zihinsel yetenekleri gelişmemiş veya bir hastalık nedeniyle kusurlu hale gelmiş olan akıl kesin bilgi üretemez; bu nedenle kelâmcılar, üretilen bilginin kusurunu tamamen akla yüklerler. Kelâm alanında bir bilginin inanç açısından değer ifade etmesi için öncelikle naklî ise yakînî, aklî ise burhanî olması gerekir. 18 / 50 Kelâm’da mümkin ve vâcib kavramları yerine kadîm ve hâdis kavramlarınn oturmuş olmasının temel sebebi aşağıdakilerden hangisidir? Felsefe terimi olmaları Yaratma düşüncesi Tercih etmeyi göz önünde bulundurmamaları Varlık ve yokluk yönünün eşit olmaması Muhdes varlıkların göz ardı edilmesi Kadîm ve hâdis terimlerinin kelâm sistemine ve zihniyetine uyum göstermesinin veya ontolojik anlamdaki vâcib ve mümkin terimlerinin bu sisteme yabancı kalmasının nedeni, yaratma düşüncesidir. Buna göre “Allah’ın dışındaki her şey” anlamına gelen âlem sonradan olmuş, diğer bir ifade ile yoktan yaratılmış varlıklar bütünüdür. Bu yaratılma veya sonradan olma anlamını tam ifade eden hâdis ya da muhdes kelimeleridir. 19 / 50 “Allah’ ın var olması yok olmasının düşünülememesi” Allah’ ın selbi sıfatlarından hangisidir? Muhâlefetün li’l-havâdis Kıyâm bi nefsihî Vahdâniyet Vücûd Bekâ 20 / 50 Hangisi kelâmda geçen duyulardan biri değildir? Görme İşitme Tatma Dokunma Hissetme 21 / 50 Hangisi vahiy inerken vahyin geçtiği adımlardan biri değildir? Allah Cebrail Mikail Peygamber İnsan 22 / 50 Dini hükümler söz konusu olduğunda aşağıdaki hangi bilgi türü hüküm koymada diğerlerinden önceliklidir? Burhanî bilgi Zarurî bilgi İktisâbî bilgi Yakînî bilgi Hatabî bilgi 23 / 50 Kelamda bilgi kategorize edilirken aşağıdaki ifadelerden hangisi kullanılmamıştır? Allah’ a ait bilgi ve insana ait bilgi içerik olarak farklıdır. Allah’ a ait bilgi ve insana ait bilgi mahiyet olarak birbirinden farklıdır. Allah’ a ait bilgi bilgi öncesiz ve sonrasızlık özelliklerine sahiptir. İnsana ait bilginin bir öncesi bir de sonrası vardır. İnsana ait bilgi önceden bilinmektedir. 24 / 50 Soyut ve sübjektif algıların ürünü olan bilgi anlamında kullanılan kelime aşağıdaki şıklardan hangisinde verilmiştir? Bilgi İlim Marifet Basiret Biliş 25 / 50 Hangi meshebin düşünürleri velî konumunda bulunan kişinin, keşfi, kendi yetenek ve kapasitesine göre kavradığını ve dilinin döndüğünce aktarabildiğini savunur? Hâricîler Râfizîler Hanbeliler Mâtürîdîler Sufiler 26 / 50 "Onlar âdetâ sağır ve lâl, kördürler, bundan dolayı da düşünemezler” (el-Bakara 2/171) ayetinden Kur'an'da bilgi konusuna dair aşağıdakilerden hangisine ulaşılamaz? İnkar edenler duyularını gereği gibi kullanmazlar. İnkar edenler akıllarını gereği gibi kullanmazlar. Duyu-akıl arasında bir ilişki söz konusudur? Bilgi edinme yollarından biri diğerinden bağımsız değildir. Aklın ve duyuların verdiği bilginin sınırı yoktur. 27 / 50 Aşağıdakilerden hangisi bilginin kesinlik ayrımına göre aldığı isimlerden biri değildir? Yakînî bilgi Zannî bilgi Burhanî bilgi İktisâbî bilgi Hatabî bilgi 28 / 50 Aşağıdaki mezheplerin hangisinde aklın iyi ve kötü hususları bilebileceğini ve bu bilgisi ile kendisine yararına olanı tercih edeceğini ileri sürülmüştür? Hâricîler Râfizîler Hanbeliler Mâtürîdîler Kaderîler Mu‘tezile ve Mâtürîdî alimleri aklın iyi ve kötü hususları bilebileceğini ve bu bilgisi ile kendisine yararına olanı tercih edeceğini ileri sürmüşlerdir. Ancak Mâtürîdîler bu bilginin tümel (küllî) hususlar için söz konusu olabileceğini, tikel (aynî) şeyler hakkında mümkün olamayacağını söylemişlerdir. 29 / 50 Düzeyinin en üst noktasında bulunan habere ne ad verilir? Mütevatir Ahad haber Farz Keşif Vacip Kesinlik düzeyinin en üst noktasında bulunan haber mütevatir olandır. Mütevatir haber, yalanda birleşmeleri imkansız görülen bir topluluğun verdiği haberdir. 30 / 50 Aşağıdaki mezheplerin hangisinde aklın iyi ve kötü hususları bilebileceğini ve bu bilgisi ile kendisine yararına olanı tercih edeceğini ileri sürülmüştür? Hâricîler Râfizîler Hanbeliler Mâtürîdîler Kaderîler Mu‘tezile ve Mâtürîdî alimleri aklın iyi ve kötü hususları bilebileceğini ve bu bilgisi ile kendisine yararına olanı tercih edeceğini ileri sürmüşlerdir. Ancak Mâtürîdîler bu bilginin tümel (küllî) hususlar için söz konusu olabileceğini, tikel (aynî) şeyler hakkında mümkün olamayacağını söylemişlerdir. 31 / 50 Aşağıdakilerden hangisi kelâmda delile dayanan bilgi için kullanılır? A ) B ) C ) D ) E ) Burhanî bilgi Zarûrî bilgi Bedihî bilgi iktisâbî bilgi Hâdis bilgi 32 / 50 Hz. Muhammed'in peygamber olma özelliği ile görevini aksatacak veya zarar verecek her türlü maddi-manevi tehlikeden korunmuş olması, aşağıdakilerden hangisi ile ifade edilir? İnzal Akaid İsmet Tebliğ Nüzûl 33 / 50 Kur’ân, güvenilir melek Cebrail vasıtasıyla ilâhî alandan beşerî alana indirilir. Bu indirilme işlemine ne ad verilir? Tebliğ Nüzul Tefsir Rücu İntikal 34 / 50 Bilginin değeriyle ilgili aşağıdaki bilgilerden hangisi yanlıştır? Bir bilgi akla dayanıyor yani düşünme yoluyla elde ediliyorsa, aklın sağlam ve sağlıklı olması şartı aranır. Duyular yoluyla elde edilen bilginin kesin ve şüpheden uzak olması, duyuların kusursuz olmasına bağlıdır. Duyularla elde edilen bilgilerin doğruluğu, hem duyuların sağlam ve sağlıklı olmasına hem de şartların uygun olmasına bağlıdır. Sağlam ve sağlıklı bir akıl, kesin bilgi ortaya koyarken, zihinsel yetenekleri gelişmemiş veya bir hastalık nedeniyle kusurlu hale gelmiş olan akıl kesin bilgi üretemez; bu nedenle kelâmcılar, üretilen bilginin kusurunu tamamen akla yüklerler. Kelâm alanında bir bilginin inanç açısından değer ifade etmesi için öncelikle naklî ise yakînî, aklî ise burhanî olması gerekir. 35 / 50 Hemen hemen tüm eserlerinde kelâma ve kelâmcılara yönelik keskin eleştirilere yer veren islam düşünürü aşağıdakilerden hangisidir ? Ebû Hanîfe İbn Kudâme Ebû İsmail Hâce Abdullah b. Muhammed el-Herevî İbnü’l-Vezîr İbn Teymiyye İbn Teymiyye ve onun öğrencisi İbn Kayyim el-Cevziyye’nin hemen hemen tüm eserlerinde kelâma ve kelâmcılara yönelik keskin eleştiriler yer almaktadır. 36 / 50 Sufiler ve Selefler’ i ortak bir noktada buluşturan görüş aşağıdakilerden hangisidir? Nazar ve istidlâle dayanarak açıklamalar yapma ve hüküm vermeye karşı çıkmaları Kur’an ve istidlâle dayanarak açıklamalar yapma ve hüküm vermeye karşı çıkmaları Nazar ve Kur’ an’a dayanarak açıklamalar yapma ve hüküm vermeye karşı çıkmaları Kader ve istidlâle dayanarak açıklamalar yapma ve hüküm vermeye karşı çıkmaları Kader ve nazara dayanarak açıklamalar yapma ve hüküm vermeye karşı çıkmaları 37 / 50 Aşağıdakilerden hangisi tek kişinin getirdiği haber olarak isimlendirilir? Vacip Haber-i vâhid Mütevatir Vahiy Âhâd haber 38 / 50 Hangisi kelamın en güvenilir kaynağıdır? Hadis Akıl Kur'an Sahabelerin Davranışları İstişareyle ulaşılan bilgi 39 / 50 Aşağıdakilerden hangisi Mısır’da kelâm ilminin problemleriyle uğraşan ve bu ilmin daha verimli hale gelmesi için gayret gösteren âlimlerin başında gelmektedir? Abdüllatif el-Harpûtî Cemaleddin Efgânî Filibeli Ahmed Hilmi Muhammed İkbal Muhammed Abdûh 40 / 50 Bedihî bilginin eş anlamlısı aşağıdaki şıklardan hangisinde verilmiştir? Yakînî bilgi Nazarî bilgi Zarûrî/zorunlu bilgi Hatabî bilgi Burhanî bilgi 41 / 50 Hangi ilimde haber aktarma yoluyla insanda hasıl olan gerçeğe uygun bilgi şeklinde tanımlanır? Kelam Fıkıh Akide Tefsir Hadis 42 / 50 Kur'an'ın, güvenilir melek Cebrail vasıtasıyla ilâhî alandan beşerî alana indirilmesi işlemine ne denir? Tebliğ İnzâl Haber-i vahid İlham Kadîm 43 / 50 Hangisi hadis bilgi çeşitlerinden değildir? Yakıni bilgi Zanni bilgi Zaruri bilgi İktisadi bilgi Kadim bilgi 44 / 50 Aşağıdaki şıklardan hangisi Yeni İlm-i Kelâmı alimlerinin ele alıkları konulardan biri değildir? İnsan hakları Kadının sosyal konumu Diğer din ve topluluklara karşı gösterilen hoşgörü ve müsamaha Kadın hakları Kader 45 / 50 Hangi bilgi iktisabi bilginin çeşitlerindendir? Zanni bilgi Yakînî bilgi Naklî bilgi Kadîm bilgi Burhani bilgi 46 / 50 I. Duyular II. Haber III. Keşif IV. İlham V. Akıl VI. Vahiy Yukarıdakilerden hangileri kelamda bilgi edinme yollarıdır? I-II-V II-V-VI I-II-V-VI II-III-IV-V III-IV-V-VI 47 / 50 Yalanda birleşmeleri imkânsız görülen bir topluluğun verdiği haber aşağıdakilerden hangisidir? Vahiy Farz Mütevatir haber Sünnet Ahâd haber 48 / 50 Dini hükümler söz konusu olduğunda aşağıdaki hangi bilgi türü hüküm koymada diğerlerinden önceliklidir? Burhanî bilgi Zarurî bilgi İktisâbî bilgi Yakînî bilgi Hatabî bilgi 49 / 50 Aklî bilgi şüphe taşıyan veya subjektif delillere dayanıyorsa ve ancak ikna yoluyla anlatılması söz konusu ise buna ne ad verilir? Kadîm bilgi Naklî bilgi Hâdis bilgi İktisâbî bilgi Hatabî bilgi 50 / 50 Bedihî bilgi nedir? İnsanın düşünerek elde ettiği bilgidir. Delile gereksinim duyan bilgidir. Şüpheye yol açmayacak şekilde açık olan bilgidir. Objektif delillere dayanan bilgidir. Şüphe taşıyan delillere dayanan bilgidir Skorunuz Testi yeniden başlat İlgili
Arif_Arslaner
