Menü Kapat

Ünite 7: Yahudilik II – İnanç esasları – Tanrı İnancı – Mesih İnancı – Bayramları

Yaşayan ve kabul gören dinlerin temeli aynıdır ve şu
unsurlar ortaktır:
a. Kendisinden üstün bir varlığın olduğunu kabul
etmek
b. Üstün varlığı kayıtsız şartsız sevmek
c. Üstün varlığı sevmek ve bağlılık duymak
d. Dini ibadetlerin yerine getirilebileceği bir alanın
varlığı
e. Kabul görmüş dini kural ve kanunlar
f. Kuralların bulunduğu kutsal bir kitap
g. Üstün varlıkla inananlar arasında mesaj iletme
görevini yerine getiren bir peygamber

İnanç Esasları

Yahudi kutsal metninin tamamında açık ve net olarak
yazılı kurallar bulunmadığı için kurallar çok kez tartışılmış
ve eleştirilmitirş. Bu nedenle Yahudiliğin açık ve net iman
esasları olmadığı söylenmektedir. Bu esaslara Amentü
(Credo) denir. Yahudilikte iman esaslarını tespit etmeye
çalışan birkaç bilgin ya da din adamı olmuştur. İlk kişi bir
filozof olan Philo’dur ve onun belirlemeye çalıştığı iman
esaslarının Müslümanlarla etkileşim sonucu İslami iman
esaslarına benzediği söylenir. Philo’nun iman esasları
şunlardır:
a. Allah vardır ve hükmeder
b. Allah birdir
c. Bu alem Allah tarafından yaratılmıştır
d. Yaratma birdir
e. Yaratmayı ilahi takdir idare eder

Philo’nun iman esasları Filistin’e uzak yaşadığı için pek
benimsenmemiştir. İkinci kez bu tür bir inanç esasları
tespiti yapmaya çalışan kişi ise Saadya Gaon’dur.
Gaon’un daha kapsamlı olan inanç esasları listesi şu
maddelerden oluşur:
a. Alem sonradan yaratılmıştır
b. Allah tektir ve cismi yoktur
c. Vahye iman şarttır
d. İnsan ruhen ve bedenen günah işlemekten
kaçınmaya davet edilmiştir
e. Mükafat ve ceza haktır
f. Ruh saf ve temiz olarak yaratılmıştır ve ölünce
ruhu terk eder
g. Yeniden dirilmek haktır
h. Mesih’i beklemek, hesap ve nihai haktır

Günümüzde Yahudilerce benimsenen inanç esaslarını
tespit eden bir başka kişi ise İbn Meymun’dur ve bu
esaslar şu şekildedir:
a. Tanrı var olan her şeyi yarattı ve onlara
hükmetmektedir
b. Tanrı birdir
c. Tanrı bir cisim değildir ve tasvir edilemez
d. Tanrı ezeli ve ebedidir
e. İbaret sadece Tanrı’ya yapılmalıdır ve Tanrı’ya
ortak koşulamaz
f. Peygamberlerin bütün sözleri haktır
g. Musa’nın peygamberliği gerçektir ve o en büyük
peygamberdir
h. Tevrat Musa’ya verildiği haliyle kalmıştır ve
aynıdır
i. Tevrat değiştirilemez ve Tanrı başka Tevrat da
göndermeyecektir
j. Tanrı insanın her yaptığını bilir ve aklından
geçeni okur
k. Tanrı, emirlerini yerine getiren kullarını
ödüllendirir ama getirmeyenleri de cezalandırır
l. Mesih gerçektir ve gelmesi beklenmelidir
m. Yeniden dirilme olacaktır ama bunun zamanını
ancak Tanrı bilir

Hz. Musa’ya Sina dağında bildirildiğine inanılan On Emir
ise şu maddelerden oluşmaktadır:

a. Mısır’dan seni çıkaran Tanrı benim ve başka
Tanrı olmayacak
b. Asla put yapıp tapmayacaksın
c. Tanrının adını boşuna ağzına almayacaksın
d. Cumartesi gününe riayet edeceksin
e. Babana ve annene hürmet et
f. Öldürme
g. Zina yapma
h. Hırsızlık yapma
i. Yalancı şahitlik etme
j. Komşunun hiçbir şeyine göz dikme

Tanrı İnancı

Yahudiler için Tanrı inancı iki temele dayanır:
a. Tanrı birdir ve tektir
b. Tanrı İsrail oğullarını seçmiştir, onlar seçilmiş
kavimdir ve o toprak kutsal topraktır
Bu iki temel unsur bakımından İslamiyet’e benzemektedir.
Dikkat çeken durum ise putlara tapılan bir dönemde tek
Tanrı inancını kabullenmeleridir. Başlarda yaşadıkları
sorunlar, savaş ve zulümler nedeniyle Tanrı kavramı
savaşçı ve milli Tanrı olarak algılanmıştır. Sonraları milli
ve savaşçı Tanrı anlayışı evrensel Tanrı boyutuna
geçmiştir. Tanrı’nın Yahudiler için farklı isimleri vardır ve
bu isimler şöyledir:
a. Adonay
b. Ha Şem
c. Elohim
d. El Elyon
e. El Olam
f. El Şadday
g. Yahve ya da Yahova (en kutsal olanıdır ve
sadece baş kohen tarafından söylenebilir)

Peygamberlik

Kutsal kabul edilen ve yaşayan üç dünya dininde
peygamber Tanrı’dan gelen emirleri inananlara iletmekle
yükümlü kişidir. Bu inanış Yahudilikte de aynıdır.
Peygamber kelimesi Yahudiler için Nevi kelimesidir ve
kutsal kitapları Tanah’ta da üçüncü bölüm olan Neviim
(Peygamberler) bölümünde sıkça geçmektedir. Bu
bölümde on beş peygamber olduğu yazılıdır. İbrahim ilk
peygamberdir ve Malaki son peygamberdir. Hz. Musa ise
Tanrı ile konuşan ve mesajları direkt alan tek
peygamberdir. Diğer on dört peygamberin mesajları rüya
ile aldığı yazılıdır. Bu nedenle de kabul edilen tek gerçek
ve kutsal peygamber Hz. Musa’dır. Ama diğer
peygamberler de önemlidir.

Yahudiler için kutsal kitap
olan Tanah’ta peygamber olabilmek için bazı özellikler
yazılıdır:
a. Peygamber olan kişinin tebliğinin doğru olması
gerekir. Peygamber olan kişi On Emir’den
ayrılmamalıdır.
b. Peygamber olan kişi bazı haberler verir ve bu
haberler gerçekleşmelidir.
c. Peygamber olan kişi alametler göstermelidir ama
bu alametler peygamber olması için yeterli
değildir.

Şeol kavramı ise ölüm sonrası gidilecek yer olarak
Yahudilerin kabul ettiği bir kavramdır. Şeol ikiye ayrılır:
a. Cennet ya da Gan Eden: İbadetini yerine getiren
Yahudilerin huzur içinde yaşayacağı yer olarak
belirtilmiştir. Eden bir bahçe olarak tasvir
edilmiştir.
b. Cehennem yani Gehinnom: İbadetini yerine
getirmeyenlerin ve Tanrı yolundan sapanların
ceza çekeceği yerdir. Kimine göre ceza belli bir
süre çekilecektir ve son bulacaktır. Kimine göre
ise ceza hep sürecektir.
Günümüzde daha liberal bir bakış açısına sahip olan
Reformist Yahudiler cehennem kavramını kabul
etmemektedir.

Mesih İnancı

Mesih olacağına inanılan kişi Yahudileri yabancı
yönetiminden kurtaracak ve onlara hak ettiği güzel hayatı
yaşattıracak kişi olacaktır. Mesih inancı İkici Mabed
dönemiyle yaygınlaşmıştır. Mesih olacağına inanılan kişi
Yahudilerce Maşiah olan İbranice kelimeyle bilinir ve
şunları yapacağına inanılır:
a. Davud soyundan gelecektir
b. İsrail oğulları soyundan gelenleri esaretten
kurtaracaktır
c. İsrail oğullarını vadedilen topraklara götürecektir
d. İsrail oğullarını Tanrı’ya döndürecektir
e. Vadedilen topraklarda mabed inşa edecektir
f. İsrail’i Tevrat2a göre yönetecektir
g. Yeryüzünde Tanrı’nın krallığını kuracaktır
h. Savaşçı, öğretmen ve peygamber kimliklerini
taşıyacaktır

Vadedilmiş Topraklar

Tanrının seçilmiş kavimi olduğunu düşünen Yahudiler
yaşadıkları toprakların da kendilerine vaad ediğine inanır.
Hz. Musa’nın toplanma çadırı olarak k8rduğu ibadethane
günümüze mabed olarak gelmiştir. Tanrı’ya doğrudan
ulaşılan yer olan bu yer Davud’un Kudüs’ü fethinden
sonra ayak basılan yer olarak bahsedilmiştir (Hz. Musa
vasıtasıyla).

Şabat
Cumartesi anlamına gelen Şabat kutsal gündür. Grekçe
Sinagog ibadethane anlamımdaki söz Yahudilerin ibadet
yeri kabul edilmektedir. Bu terimin karşılığı Havra’dır.
Tevrat’ ı Hatim Bayramı
En önemli özeliği dans ile hasat harmanıdır.
Tevrat’ı Hatim
Kutsal Tevrat okunur.

Pesah
Özgürlük bayramıdır ve Nidan ayının ortasına denk gelir.

Şavuot
Elliinci gündür.

Hanuka
Bir mucizeyi hatırlatmak amaçlıdır ve kısa süreli yağla
süresiz yanmayı ifade etmektedir.

Puri
Sevinç ve neşe bayramıdır.

Mezhepler
a. Peruşim
b. Sadukim
c. İsiyim

Günümüzde ise mezhepler:
a. Reformist Yahudiler
b. Muhafazakar Yahudil4er
c. Yeniden yapılanmış Yahudiler
d. Ortodox Yahudiler
e. Yeni Ortodox Yahudiler
f. HasidiLİL
g. Kabala İnancındakiler
h. Karta inancındakiler
i. Siyonistler

Diğer Dinlere Bakış

Yahudi inancına göre hepimiz Hz. Nuh’dan gelmişiz. Ama
kabul edilen tek peygamber Hz. Musa’dır. Musa,
Tanrı’nın mesajlarını halka veren kişidir ve yine Hz. Musa
o kadar kutsal kişidir ki Yahudi hukukuna göre tek
peygamber kabul edilmektedir. Yahudiler göre, Yahudi
birini öldürme veya zulmetmek günahtır. Yahudi inanışına
göre, Yahudi olan birini öldürmek ve ya canına kıymak
suçtur ve günahtır. Bu tarz kuralları nedeniyle Tevrat
Kuran-ı Kerim’e benzemektedir.

Değerlendirmek için tıklayın!
[Total: 0 Average: 0]

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

error: Content is protected !!